การบูลลี่หรือการกลั่นแกล้งรังแก ไม่ใช่เรื่องล้อเล่น อาจทำให้ผู้ถูกกระทำเกิดความอับอาย ความเครียด การเก็บกด และส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตได้ การบูลลี่เกิดขึ้นได้ทั้งในชีวิตประจำวันและบนโลกออนไลน์

รู้จัก “การบูลลี่”

การบูลลี่มีหลายรูปแบบ ได้แก่

• ทางร่างกาย เช่น ผลัก ตี เตะ ทำร้ายร่างกาย หรือทำให้ได้รับบาดเจ็บ
• ทางวาจา เช่น ด่าทอ ล้อปมด้อย ส่อเสียด ใส่ร้าย หรือพูดประจาน
• ทางสังคม เช่น กีดกันออกจากกลุ่ม ปล่อยข่าวลือ ทำให้เสียชื่อเสียง หรือกดดันให้ผู้อื่นแยกตัว
• Cyberbullying คือการกลั่นแกล้งผ่านเทคโนโลยี เช่น โพสต์ข้อความหรือภาพที่ทำให้อับอาย ส่งข้อความคุกคาม เผยแพร่ข้อมูลเท็จ หรือสร้างบัญชีปลอมเพื่อทำร้ายผู้อื่น โดยการบูลลี่ออนไลน์  อาจทิ้งร่องรอยดิจิทัลที่สามารถใช้เป็นหลักฐานได้

สังเกตตนเองและคนรอบข้าง

• ด้านอารมณ์ เศร้า กังวล หงุดหงิดง่าย ขาดความมั่นใจ หรือหวาดกลัวผิดปกติ
• ด้านพฤติกรรม ไม่อยากไปโรงเรียน ขาดเรียน ผลการเรียนเปลี่ยนแปลง เลิกทำกิจกรรมที่เคยชอบ หรือมีพฤติกรรมการนอนและการกินเปลี่ยนไป
• ด้านสังคม เก็บตัว ไม่อยากพบเพื่อน หลีกเลี่ยงสถานที่หรือคนบางกลุ่ม และไม่เข้าร่วมกิจกรรมเหมือนเดิม
• ด้านออนไลน์ เครียดหลังใช้โทรศัพท์ ไม่อยากอ่านข้อความ หรือมีพฤติกรรมการใช้โซเชียลมีเดียเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด

การล้อเล่นกับการบูลลี่อาจแยกได้จากความรู้สึกและการหยุดพฤติกรรม หากอีกฝ่ายรู้สึกเจ็บหรือ    ไม่สบายใจ และขอให้หยุดแล้วแต่ยังคงทำต่อ สิ่งนั้นอาจเลยขอบเขตของการล้อเล่นและกลายเป็นการบูลลี่ได้

หากถูกบูลลี่ ควรทำอย่างไร?

• หลีกเลี่ยงการตอบโต้ด้วยความรุนแรง และออกจากสถานการณ์ที่ไม่ปลอดภัย
• พูดคุยกับพ่อแม่ ครู หรือผู้ใหญ่ที่ไว้วางใจ
• หากเป็น Cyberbullying ควรเก็บข้อความ ภาพหน้าจอ รูปภาพ หรือคลิปไว้เป็นหลักฐาน และสามารถ Block / Report บัญชีหรือเนื้อหาที่คุกคามได้
• สำหรับผู้ใหญ่ ควรรับฟังโดยไม่กล่าวโทษ ทำให้เด็กรู้สึกปลอดภัย และช่วยหาทางแก้ปัญหาร่วมกัน
• ปรึกษาแพทย์/นักจิตวิทยาหรือโทร 1323

ป้องกันการบูลลี่ เริ่มได้จากทุกคน

• ครอบครัว เปิดพื้นที่ให้พูดคุย รับฟัง และสอนให้เคารพความแตกต่าง
• โรงเรียน สร้างพื้นที่ปลอดภัย มีกติกาที่ชัดเจน และมีช่องทางให้เด็กขอความช่วยเหลือ
• เพื่อนและคนรอบข้าง ไม่ร่วมล้อ ไม่หัวเราะ ไม่แชร์ ไม่ซ้ำเติม และช่วยแจ้งผู้ใหญ่เมื่อพบเหตุการณ์
• โลกออนไลน์ คิดก่อนโพสต์ ไม่ส่งต่อเนื้อหาที่ทำร้ายผู้อื่น และเคารพผู้อื่นทั้งออนไลน์และชีวิตจริง

การบูลลี่อาจเริ่มจากสิ่งที่บางคนคิดว่าเป็นเพียงเรื่องขำ ๆ แต่สำหรับผู้ถูกกระทำอาจกลายเป็นบาดแผลทางใจที่มองไม่เห็น การรับฟังอย่างเข้าใจ สังเกตความเปลี่ยนแปลง และยื่นมือช่วยเหลืออย่างเหมาะสม จะช่วยสร้างสังคมที่ปลอดภัยและลดการกลั่นแกล้งได้

แหล่งข้อมูล : กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข และ UNICEF Thailand